CHP BURSA MİLLETVEKİLİ SARIBAL, “TAHIL KORİDORUNDAN KAZANAN ÇOK
ULUSLU ŞİRKETLER OLDU”
CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, küresel gıda krizi gerekçesiyle yürütülen Tahıl
Koridoru’nun yoksul ülkelere değil Cargill, ADM, Bunge ve Louis Dreyfus gibi dev şirketlere
kazandırdığını, Türkiye’de ise çiftçinin gümrüksüz ithalatla ezildiğini belirterek,
“Ukrayna’dan 45 ülkeye sevkiyat yapıldı, ihraç edilen 32,9 milyon ton tahılın yüzde 80’i
yüksek ve üst–orta gelirli ülkelere gönderildi, en yoksul ülkelere düşen pay yüzde 2,3’te kaldı.
Türkiye bu süreçte 3,5 milyon ton tahılı gümrüksüz ithal etti” dedi.
CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Tahıl Koridoru’nun
yeniden açılmasına ilişkin açıklamalarını Meclis’te düzenlediği basın toplantısında
değerlendirdi. Milletvekili Sarıbal, Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’ya yönelik saldırısının
ardından derinleşen küresel gıda krizini hatırlatarak, bu süreçte hayata geçirilen Karadeniz
Tahıl Koridoru Anlaşması’nın kamuoyuna anlatıldığı gibi yoksul ülkelerin gıda güvenliğini
sağlamak için değil, küresel tarım ve gıda tekellerinin çıkarlarını korumak amacıyla
işletildiğini söyledi. Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı verilerine dikkati çeken
Sarıbal, Ukrayna’nın savaş öncesinde yaklaşık 400 milyon insanın temel gıda ihtiyacını
karşılayan kritik bir tahıl tedarikçisi konumunda bulunduğunu ifade etti. Söz konusu
koşullarda 22 Temmuz 2022 tarihinde Ukrayna, Rusya, Türkiye ve BM arasında İstanbul’da
“Karadeniz Tahıl Girişimi” adıyla bir anlaşma imzalandığını hatırlatan Sarıbal, anlaşmanın,
Karadeniz’deki Odessa, Çornomorsk ve Jujnıy limanlarından güvenli tahıl sevkiyatını
sağlamayı hedeflediğini belirtti.
TAHIL PİYASASI DÖRT ŞİRKETİN ELİNDE
CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, Karadeniz Tahıl Koridoru kapsamında Ukrayna’dan
ihraç edilen 32,9 milyon ton tahılın yüzde 80’inin, Avrupa Birliği ülkeleri, Çin ve Türkiye
gibi ülkelere gönderildiğini belirterek, en yoksul ülkelere düşen payın yalnızca yüzde 2,3’te
kaldığını ifade etti. Bu tabloya bakıldığında sürecin kazananlarının küresel tahıl ticaretini
kontrol eden Cargill, ADM, Bunge ve Louis Dreyfus gibi çokuluslu şirketler olduğunu
vurgulayan Sarıbal, küresel tahıl ticaretinde fiili bir “çoklu tekel” yapısının oluştuğunu da
vurguladı. Buna göre dünya genelinde tahıl ticaretinin yaklaşık yüzde 70’i, Archer–Daniels–
Midland (ADM), Bunge, Cargill ve Louis Dreyfus adlı dört dev şirketin kontrolünde
bulunuyor. Glencore ise yaklaşık yüzde 10’luk payıyla bu yapıyı tamamlayan beşinci büyük
aktör konumunda. Ukrayna Savaşı’nın özellikle Mart–Haziran 2022 dönemini kapsayan ilk
aşamalarında, bu dört büyük şirketin tarihlerinin en yüksek karlarını açıkladığını belirten
Sarıbal, örnek olarak Cargill’in yıllık gelirinin yüzde 23 artarak 165 milyar dolara
yükseldiğini, Louis Dreyfus’un kar artışının ise yüzde 80’e ulaştığını hatırlattı.
2
45 ÜLKEYE SEVKİYAT YAPILDI
Ağustos 2022 – Temmuz 2023 döneminde Ukrayna’dan ihraç edilen 32,9 milyon ton tahıl ve
gıda ürününün yarısından fazlasını mısır oluşturdu. Mısır ihracatı toplam sevkiyatın yüzde
51,4’üne karşılık gelerek 16,9 milyon ton olarak gerçekleşti. Mısırın ardından buğday, 8,9
milyon tonla sevkiyatın yüzde 27,1’ini oluşturdu. Ayçiçeği küspesi yüzde 5,8, ayçiçeği yağı
yüzde 5,2 oranında pay alırken; arpa yüzde 4, kolza/kanola yüzde 3 ve soya fasulyesi yüzde
2,4 ile daha düşük oranlarda ihracat kalemleri arasında yer aldı. İlk sevkiyatın başladığı 1
Ağustos 2022 ile anlaşmanın sona erdiği 17 Temmuz 2023 tarihleri arasında Ukrayna
limanlarından toplam 32,9 milyon ton tahıl ve gıda ürününün 45 ülkeye taşındığını kaydeden
Sarıbal, “En düşük gelirli ülkeler olan Etiyopya, Yemen, Afganistan, Sudan ve Somali’ye
gönderilen tahıl miktarı ise yalnızca 768,6 bin ton ile sınırlı kaldı. Bu rakam, toplam
sevkiyatın yalnızca yüzde 2,3’üne karşılık geldi. Dünya Bankası’nın gelir grubu
sınıflandırmasına göre sevkiyatların yüzde 43,7’si yüksek gelirli 17 ülkeye, yüzde 36,7’si üst–
orta gelir grubundaki 9 ülkeye, yüzde 17,2’si alt–orta gelir grubundaki 14 ülkeye, yalnızca
yüzde 2,3’ü ise düşük gelirli 5 ülkeye yapıldı” dedi.
GÜMRÜKSÜZ İTHALAT YERLİ ÜRETİCİYİ VURDU
Türkiye açısından Tahıl Koridoru’nun ciddi sonuçlar doğurduğunu vurgulayan Sarıbal,
gümrüksüz ithalat nedeniyle depoların dolduğunu, hasat döneminde ise yerli üreticinin
ürününü Toprak Mahsulleri Ofisi’nin açıkladığı fiyatların altında satmak zorunda kaldığını
söyledi. Milletvekili Sarıbal, Tahıl Koridoru’nun sonuçlarına ilişkin olarak, “Bu mekanizma
yoksulluğu azaltmadı; tekellerin karını büyüttü, üreticiyi ve küçük çiftçiyi ezdi. Aynı
zamanda iktidara siyasi olarak ‘arabulucu’ imajı kazandıran bir araç haline getirildi”
değerlendirmesinde bulundu. Haziran 2022 itibarıyla Cargill başta olmak üzere küresel tahıl
şirketlerinin Ukrayna’daki terminalleri ve silolarının tamamen dolu olduğunu belirten Sarıbal,
Tahıl Koridoru kapsamında en fazla ürün alan ülkeler arasında 7,9 milyon ton ile Çin ve 6
milyon ton ile İspanya’nın ardından Türkiye’nin üçüncü sırada yer aldığını söyledi. Sarıbal,
Türkiye’nin bu süreçte 3,5 milyon ton tahılı gümrüksüz olarak ithal ettiğini ifade ederek,
gümrüksüz ithalat nedeniyle depoların dolduğunu, hasat döneminde ise yerli üreticinin
ürününü Toprak Mahsulleri Ofisi’nin açıkladığı fiyatların altında satmak zorunda kaldığını,
bu durumun üreticinin doğrudan mağdur edilmesine yol açtığını belirtt
News
1
Büyükşehir Belediyesi Karla Mücadelede Sahada
2
Bursa’da Otizmin Zorluklarını Yaşayarak Öğrendiler
3
Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey “Herkesin Söz Sahibi Olduğu Bir Kent İnşa Ediyoruz”
4
Bursa Valisi Erol Ayyıldız 24 Kasım Öğretmenler Günü Kutlama Programına Katıldı
5
Başkan Mustafa Bozbey Bursa’ya Değer Katanlara teşekkür etti
